ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ, ਬਦੀ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਕਈ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਖ ਦੇ ਪਲ ਤਾਂ ਜ਼ਲਦੀ ਹੀ ਬੀਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਲ ਹੰਢਾਉਣਾ ਜਾਂ ਲੰਘਾਉਣਾ ਬੜਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜਿਸ ਸਮੇ. ਇਸ ਜਗਤ 'ਤੇ ਆਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਤਕਲੀਫ਼�

ਮੁਕਤਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਜ਼ਾਦ, ਨਿਰਬੰਧ, ਬੰਧਨ ਰਹਿਤ, ਭੇਦ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੀ ਗਠ ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਦਾ ਮੁਕਤੀਦਾਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੁਕਤਾ ਹੈ-ਜਿਹ ਘਟਿ ਸਿਮਰਨ ਰਾਮ ਕੋ �

ਬਖ਼ਸ਼ਿੰਦ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਤਮੀ- 23 ਪੋਹ  1723 ૶ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਮਤ 22 ਦਸੰਬਰ 1666 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
 ਕਲਗੀਧਰ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁਭ ਵਿਵਾਹ ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਜਸ ਜੀ ਦੀ ਸਪ

“
ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਨਾਮ”

ਭਾਈ ਕਾਹਨ �

'ਸਰਬਤ ਦੇ ਭਲੇ' ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਖੀ।ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ, ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ, ਊਚ ਨੀਚ, ਛੂਆ ਛਾਤ, ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਬੋਲ ਬਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਝੰਡਾ ਝੁਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸਲਾਮੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਉਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੁਲਮ ਤਸ਼ੱਦਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਨਾ ਫਿਰ�

ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਹਿੱਤ, ਸਾਧਕ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਅਧਿੈਅਨ, ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸਬ

ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ

ਰੇਣੁਕਾ